Pirina’nın çevre dostu bir yakıt olduğunu biliyoruz. Ancak pirina’nın temiz bir yakıt olarak kullanılabilmesi için yağının alınması gerekiyor. Yağlı pirina hem daha fazla rutubet saklayabildiği için verimsiz yanıyor hem de aslında sıvı yakıt için tasarlanmamış soba ve kazanlarda yanan pirina yağı çevre kirliliğine de sebep olabiliyor. Pirina cennetten çıkma bir yakıt olabilir ama bu insanın da üstüne düşeni yapması gerektiği gerçeğini değiştirmez. Günümüzde pek çok zeytinyağı fabrikası zeytinyağı üretiminden arta kalan prinayı işleme tesislerine satmak yerine fabrikanın ısı gerektiren işlemlerinde doğrudan yakıt olarak kullanıyor. Bu da, bir bakıma, pirinanın ziyan olması demek. Bir yandan ticari değeri olan yağ yakılıyor, bir yandan çevre kirliliğine sebep olunuyor, bir yandan da işlenip piyasaya çekirdek pirina, pelet, ya da kuru pirina olarak sunulacak temiz yakıt miktarı azalmış oluyor.
Peki işlenmeyen ve doğrudan yakılan pirina için alternatif kullanım alanları var mı?
Olmaz mı? Atık karasuyun samanla karıştırılıp gübreye dönüştürülmesinden pirinanın yüksek protein oranıyla hayvan yemi olarak değerlendirilmesine kadar değişen alternatif kullanım alanları var. Bunların bir kısmı zaten geleneksel olarak da uygulanan yöntemler. Bir kısmı ise bilimsel incelemeler sonucunda ortaya çıkıyor. Bu kullanım alanlarından birisi de pirinanın gübre olarak değerlendirilmesi. Yakın zamanda okuduğum bir makale kompost yapılan prinanın çimlenme indeksini (ekilen tohumların ne kadarının çimlendiğini belirten indeks) arttırdığı, karbon / azot (C/N) oranını dengelediği ve yüksek organik madde oranı içeren bir gübre olarak kullanılabileceği bulunmuş. Aslında pirinanın gübre olarak kullanımı yeni bir keşif değil elbette. Ancak özellikle iki fazlı zeytinyağı üretiminden arta kalan aşırı derecede asitli karasu ve pirina posası doğrudan gübre olarak kullanmak için uygun değil. Geleneksel yollarla yapılan sıkma işleminden arta kalan pirina toprağa daha kolay uyum sağlasa da sıcak su ve santrifüj kullanan iki fazlı modern üretim sistemlerinin atık madde olarak ürettikleri pirina doğrudan gübre olarak kullanılamıyor. Ancak kompost yapıldığında çoğunluğu azot yönünden fakir ya da çok fakir olan tarım topraklarımız için uygun bir gübreleme seçeneği sunuyor.
Zeytin böyle bir şey işte. Tam anlamıyla bir mucize. Tam teşekküllü, full aksesuarlı bir doğal ürün. Ye, iç, yak, gübre yap…Bir tarım ürününden daha fazla ne bekleyebiliriz? Gece gelip iyi geceler öpücüğü kondurmasını mı?
Pirina: Yakmıyorsan bari gübre yap
No comments:
Post a Comment